History

ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಗಳು | Information about 3 Anglo-Maratha Wars in Kannada Essay

ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಗಳು

ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧ,

1775 ರಿಂದ 1782 ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಮಹತ್ವದ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮರಾಠಾ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕುದಾರ ರಘುನಾಥರಾವ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರು.

ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸೂರತ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಸೂರತ್ ಮತ್ತು ಭರೂಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಲ್ಸೆಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬಸ್ಸೇನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ರಘುನಾಥರಾವ್ ಅವರಿಗೆ 2,500 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾರೆನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪುರಂದರ ಒಪ್ಪಂದ ಎಂಬ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ 1776 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.

ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ರಘುನಾಥರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.

1777 ರಲ್ಲಿ, ಮರಾಠಾ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾನಾ ಫಡ್ನವಿಸ್, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಬಂದರನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪುಣೆಯತ್ತ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪುಣೆ ಬಳಿಯ ವಡ್ಗಾಂವ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ಜಿ ಶಿಂಧೆ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಆಂಗ್ಲರ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.

1779 ರಲ್ಲಿ ವಡ್ಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಆಂಗ್ಲರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

1782 ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಬಾಯಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.

ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಸಾಲ್ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಚ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮರಾಠರಿಂದ ಪಡೆಯಿತು.

ಮರಾಠರು ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.

ರಘುನಾಥರಾವ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರೂ.3 ಲಕ್ಷ ಪಿಂಚಣಿ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಪುರಂದರ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮರಾಠರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರ ಹೋರಾಟಗಳು, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೈತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆರಂಭಿಕ ವಿಜಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮರಾಠರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.

ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

  1. ಸೂರತ್ ಒಪ್ಪಂದ (1775): ರಘುನಾಥರಾವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ರಘುನಾಥರಾವ್ ಅವರು ಸೂರತ್ ಮತ್ತು ಭರೂಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಸೆಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬಸ್ಸೇನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.
  2. ಪುರಂದರ ಒಪ್ಪಂದ (1776): ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ನಾನಾ ಫಡ್ನವಿಸ್ ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ರಘುನಾಥರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.
  3. ವಡ್ಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದ (1779): ವಡ್ಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಾಠರ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆಂಗ್ಲರು ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
  4. ಸಾಲ್ಬಾಯಿ ಒಪ್ಪಂದ (1782): ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಲ್ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಚ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು.

ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದವು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.

ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಗಳು

ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧ

1803 ರಿಂದ 1805 ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಮಹತ್ವದ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.

ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿ ರಾವ್ II ಪ್ರಮುಖ ಮರಾಠ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹೋಳ್ಕರ್‌ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ತನ್ನ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಬಾಜಿ ರಾವ್ II ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿದನು ಮತ್ತು ಬಸ್ಸೇನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದನು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಪೇಶ್ವೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಿಂಧಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಭೋಂಸ್ಲೆಸ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು, ಇದು ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರಲ್ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಲೇಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ದ್ವಿಮುಖ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.

ಅಸಾಧಾರಣ ಮರಾಠ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಅಸ್ಸೇ ಕದನ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ವರಿ ಕದನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಮರಾಠರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

ದಿಯೋಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಭೋಂಸ್ಲೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒರಿಸ್ಸಾವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸುರ್ಜಿ-ಅಂಜನ್‌ಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಿಂಧಿಯಾಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ದೋಬ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಯುದ್ಧವು ಮರಾಠರ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

  1. ಬಸ್ಸೇನ್ ಒಪ್ಪಂದ (1802): ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿ ರಾವ್ II ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿ ರಾವ್ II ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು.
  2. ದಿಯೋಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದ (1803): ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಭೋಂಸ್ಲೆಸ್ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಂಗ್ಲರು ಕಟಕ್, ಬಾಲಸೋರ್ ಮತ್ತು ವಾರ್ಧಾ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
  3. ಸುರ್ಜಿ-ಅಂಜಂಗಾವ್ ಒಪ್ಪಂದ (1803): ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಸಿಂಧಿಯಾಸ್ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ರೋಹ್ಟಕ್, ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ದೋಬ್, ಗುರ್ಗಾಂವ್, ದೆಹಲಿ ಆಗ್ರಾ ಪ್ರದೇಶ, ಬ್ರೋಚ್, ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಬುಂದೇಲ್‌ಖಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರ ಕೋಟೆ³ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.
  4. ರಾಜ್‌ಘಾಟ್ ಒಪ್ಪಂದ (1805): ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಹೋಳ್ಕರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಟೋಂಕ್, ಬಂಡಿ ಮತ್ತು ರಾಂಪುರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.

ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಾಭಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿತು.

ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಗಳು

ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧ

1817 ರಿಂದ 1819 ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಅಂತಿಮ ಹಣಾಹಣಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನಿಯಮಿತ ಕುದುರೆ ಸವಾರರ ಗುಂಪು ಪಿಂಡಾರಿಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಮರಾಠರು ಈ ಪಿಂಡಾರಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಶಂಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಂಡಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮರಾಠರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ, ಮರಾಠರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಇದು ಯುದ್ಧದ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಮರಾಠಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು – ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿರಾವ್ II, ಮಲ್ಹಾರರಾವ್ ಹೋಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಮುಧೋಜಿ II ಭೋಂಸ್ಲೆ – ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಒಗ್ಗೂಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಮರಾಠಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ದೌಲತ್ ರಾವ್ ಶಿಂಧೆ ಅವರು ತಟಸ್ಥರಾಗಿರಲು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ದ್ವಿಮುಖ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಉತ್ತಮ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು, ಇದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮರಾಠರು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು. ಪೇಶ್ವೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾನ್ಪುರದ ಬಿತೂರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಪಿಂಡಾರಿಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಈ ಯುದ್ಧದ ಮುಕ್ತಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದ ಬಹುಪಾಲು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌ಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು, ಇದು 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.

ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

  1. ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಒಪ್ಪಂದ (1817): ಶಿಂಧೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ ಶಿಂಧೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಂಧೆ ರಾಜಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.
  2. ಮಂದಸೋರ್ ಒಪ್ಪಂದ (1818): ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಹೋಳ್ಕರ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನಡುವೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಶಿಶುವನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.
  3. ಪೂನಾ ಒಪ್ಪಂದ (1817): ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿ ರಾವ್ II ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಿಥೂರ್‌ನಲ್ಲಿ (ಕಾನ್ಪುರದ ಬಳಿ) ಸಣ್ಣ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವನ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದವು.

ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸಾರಾಂಶದ ಕೋಷ್ಟಕ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಯುದ್ಧಒಪ್ಪಂದ ವರ್ಷಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಸೂರತ್ ಒಪ್ಪಂದ 1775ರಘುನಾಥರಾಯರ ಮರಾಠಾ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಪುರಂದರ ಒಪ್ಪಂದ 1776ಸೂರತ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು.
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವಡ್ಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದ 1779ವಡ್ಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಾಠರ ವಿಜಯದ ಫಲಿತಾಂಶ.
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಸಲ್ಬಾಯಿ ಒಪ್ಪಂದ 1782ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.
ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಬಸ್ಸೇನ್ ಒಪ್ಪಂದ1802ಮರಾಠಾ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿ ರಾವ್ II ರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧದೇವಗಾಂವ್ ಒಪ್ಪಂದ1803ಒರಿಸ್ಸಾವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ.
ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಸುರ್ಜಿ-ಅಂಜಂಗಾವ್ ಒಪ್ಪಂದ1803ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ದೋಬ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ.
ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧರಾಜಘಾಟ್ ಒಪ್ಪಂದ1805ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಹೋಳ್ಕರರ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಒಪ್ಪಂದ1817ಶಿಂಧೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಮಂದಸೋರ್ ಒಪ್ಪಂದ 1818ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಹೋಳ್ಕರ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠ ಯುದ್ಧಪೂನಾದ ಒಪ್ಪಂದ 1817ಪೇಶ್ವೆ ಬಾಜಿ ರಾವ್ II ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.

ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿನಿಮಯಗಳು, ಮೈತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ.

Also read:

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button

Adblock Detected

Please Disable Ad blocker.....