Indian Constitution

ರಿಟ್‌ಗಳು: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 5 ರಿಟ್ಗಳು | Information about Five Writs of the Indian Constitution: A Comprehensive Guide

ಸಂವಿಧಾನದ 5 ರಿಟ್ಗಳು:

  1. ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್: ‘ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಟು ಹ್ಯಾವ್ ದಿ ಬಾಡಿ ಆಫ್’ ಆಗಿದೆ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬಂಧನದ ವಿರುದ್ಧ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಮೂಲಕ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ತರಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು, ಅದು ಅಧಿಕೃತ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಲಿ, ಅವರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
  2. ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್: ‘ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್’ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ನಾವು ಕಮಾಂಡ್’ ಆಗಿದೆ. ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ನಿಗಮ, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್‌ನಂತೆ, ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
  3. ನಿಷೇಧ: ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಅದು ಹೊಂದಿರದ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ರಿಟ್‌ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
  4. Certiorari: ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ತನಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು. ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ದೋಷದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
  5. Quo Warranto: ‘Quo Warranto’ ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಯಾವ ವಾರಂಟ್ ಮೂಲಕ?’ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಛೇರಿಯ ಅಕ್ರಮ ಊಹೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು/ಆಕೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಇದು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ರಿಟ್‌ಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೂಲ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

DETAILED

ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್

ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅರ್ಥ “ನೀವು ಈ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೀರಿ” ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರಿಟ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಯಾರಾದರೂ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನೇ ಅಥವಾ ಅವನ/ಅವಳ ಪರವಾಗಿ ಬೇರೊಬ್ಬರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್” ಪದಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ “ನೀವು ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು”. ಈ ಪದಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ. “ಹೇಬಿಯಸ್” = “ನೀವು ಹೊಂದಿರಬಹುದು” &”ಕಾರ್ಪಸ್” =”ದೇಹ”.

ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸಬಹುದು, ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನೇ ಅಥವಾ ಅವನ/ಅವಳ ಪರವಾಗಿ ಬೇರೊಬ್ಬರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ರಿಟ್ಗೆ ಅವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಂದನೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷೆಯು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ದಂಡವಾಗಿರಬಹುದು.

ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಈ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲಕ, ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೆ, ಅವನನ್ನು/ಅವಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದರೆ ಅಥವಾ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬಳಸಬಹುದು.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯು ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್‌ಗೆ ಖಾತರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬುವ ಯಾರಾದರೂ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನೇ ಅಥವಾ ಅವನ/ಅವಳ ಪರವಾಗಿ ಬೇರೊಬ್ಬರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾರಾದ್ರು ನಂಬಿದ್ರೆ ಅಥವ ಅನ್ಸುದ್ರೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್‌

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ಎಂಬುದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅರ್ಥ “ನಾವು ಆಜ್ಞೆ” ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.

According to this article, if anyone feels that a government office has not done its job properly, he can file a writ of mandamus in the Supreme Court or the High Court.

ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಾನೂನು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್‌ನ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ರಿಟ್ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್‌ನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

If a person is believed not to be lawfully detained, that person may file a writ of mandamus against the jailer.

ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಯು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದರೆ, ಜನರು ಆ ಇಲಾಖೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್‌ಗೆ ಅವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಂದನೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದರೆ, ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

This legal remedy can be employed to mandate a public authority to fulfill the lawful responsibilities assigned to it.

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ ಯಾರಾದರೂ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಈ ರಿಟ್‌ಗೆ ಅವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಂದನೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗ್ತಾರೆ.

ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ರಿಟ್‌

ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅರ್ಥ “ನೀವು ಯಾವ ಅನುಮತಿಯಿಂದ?” ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರಿಟ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಂಧಿಸಿದರೆ, ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಆ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಯಾವ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಈ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲಕ, ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, For example, this writ can be used if someone believes that someone has been unlawfully detained, or if it is unclear under what law the person being detained is being detained.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 32 ನೇ ವಿಧಿಯು ಕ್ವೋ ವಾರೆಂಟೊದ ರಿಟ್ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತ್ರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.. ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ ಯಾರಾದರೂ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ರಿಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ರೆ ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ಇದ್ರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಗೌರವ ತಂದ್ರೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗ್ತಾರೆ.

ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ರಿಟ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ orಅವರ ಪರವಾಗಿ ಬೇರೊಬ್ಬರು ಈ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಬೇರೊಬ್ಬರು ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಸಂವಿಧಾನದ 12 ಅನುಸೂಚಿಗಳು

ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್

ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲಕ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯು ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್‌ಗೆ ಖಾತರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲು ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.

ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪಿಂಚಣಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲು ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಡೀಲ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಅಪರಾಧದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಟಿಯೊರಾರಿಯ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್

ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ರಿಟ್‌ನ ಮೂಲಕ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯು ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್‌ಗೆ ಖಾತರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಬಹುದು.

ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಯು ತನ್ನ ಜಮೀನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದರೆ, ಅವರು ಆ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಡೀಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದರೆ, ಅದು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಂಧನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಷೇಧದ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ-1 ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಭೂ ಪ್ರದೇಶ | ವಿಧಿ 1-4

1. **ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್**: ಯಾರೊಬ್ಬರ ಜೈಲುವಾಸದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬಂಧನದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
2. **ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್**: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
3. **ನಿಷೇಧ**: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಅಥವಾ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅಂತಹ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
4. **Certiorari**: ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕೆಳಹಂತದಿಂದ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿರುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಮರುಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
5. **ಕ್ವೋ ವಾರಾಂಟೊ**: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿಯ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಕಾನೂನು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button

Adblock Detected

Please Disable Ad blocker.....